Błogosławiony Józef Stanek
(1916-1944)
Błogosławiony Józef Stanek, pallotyn i kapelan Armii Krajowej, należy do grona najbardziej niezwykłych świadków wiary i patriotyzmu XX wieku. Urodził się 4 grudnia 1916 roku w Łapszach Niżnych na Spiszu. Już jako młody człowiek obrał drogę kapłaństwa, wstępując do wspólnoty pallotynów. Studia seminaryjne odbywał w Ołtarzewie, a święcenia kapłańskie przyjął w 1941 roku, w czasie niemieckiej okupacji Polski.
Po przyjęciu święceń zaangażował się w działalność konspiracyjną jako kapelan Armii Krajowej, przyjmując pseudonim „Rudy”. Jednocześnie studiował socjologię na tajnych kompletach Uniwersytetu Warszawskiego, łącząc służbę duszpasterską z pracą dla podziemnego państwa polskiego.
Gdy 1 sierpnia 1944 roku wybuchło Powstanie Warszawskie, ks. Stanek znalazł się wśród walczących na Czerniakowie jako kapelan Zgrupowania AK „Kryska”. Jego posługa wykraczała daleko poza tradycyjne obowiązki kapłana. Odprawiał Msze Święte, spowiadał, udzielał sakramentów, towarzyszył rannym i umierającym, pomagał w ewakuacji poszkodowanych oraz wspierał ludność cywilną ukrywającą się w piwnicach i ruinach miasta. Był obecny wszędzie tam, gdzie ludzie najbardziej potrzebowali nadziei.
W ostatnich dniach walk na Czerniakowie otrzymał możliwość przedostania się na drugi brzeg Wisły i uratowania życia. Świadomie jednak z niej nie skorzystał. Według przekazów swoje miejsce w pontonie oddał ciężko rannemu powstańcowi, sam pozostając z żołnierzami, rannymi i mieszkańcami dzielnicy. Uważał, że nie może opuścić tych, którym ślubował służbę.
23 września 1944 roku, podczas niemieckiej pacyfikacji Czerniakowa, został pojmany przez oddziały SS. Przed śmiercią był torturowany i poniżany. Następnie został powieszony, prawdopodobnie na własnej kapłańskiej stule. Świadkowie wspominali, że nawet w ostatnich chwilach życia nie przestał pełnić swojej misji. Błogosławił współwięźniów i modlił się za swoich prześladowców, dając przykład niezwykłej odwagi, przebaczenia i niezłomnej wiary.
13 czerwca 1999 roku św. Jan Paweł II ogłosił go błogosławionym w gronie 108 męczenników II wojny światowej. Wspomnienie liturgiczne błogosławionego obchodzone jest 12 czerwca.
Dziś bł. Józef Stanek jest szczególnie czczony jako patron kapelanów wojskowych, duszpasterzy posługujących w sytuacjach zagrożenia oraz wszystkich, którzy niosą pomoc drugiemu człowiekowi mimo ryzyka i osobistych kosztów. Jego życie przypomina, że prawdziwe bohaterstwo rodzi się z bezinteresownej służby i wierności własnemu powołaniu.
Jego relikwie zostały uroczyście wprowadzone do Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie 7 czerwca 2026 roku podczas XIX Święta Dziękczynienia. Jest to znak pamięci o człowieku, który do końca pozostał wierny Bogu, Ojczyźnie i powierzonym mu ludziom.
Ksiądz Józef Stanek pokazał, że największym darem, jaki można ofiarować drugiemu człowiekowi, jest obecność. Gdy inni walczyli o ocalenie własnego życia, on pozostał przy potrzebujących. Dlatego jego świadectwo nadal inspiruje kolejne pokolenia do odwagi, odpowiedzialności i bezinteresownej służby.